Door in bovenstaand vakje een straatnaam in te vullen, wordt in onze beeldbank gezocht naar alle albums waar die naam in voorkomt. Om meer gestructureerd naar afbeeldingen van die straat te kijken, even omlaag scrollen en de gewenste straatnaam aanclicken en op de nieuwe pagina de blauwe tekst met daarin Beeldbank aanclicken.
Een 'monnikenwerk' waar wij nu mee bezig zijn is het doorspitten van de oude Rotterdamse adresboeken (AB) van 1895 tot en met 1939. Vóór 1895 heeft geen zin, want toen was Katendrecht nog niet door Rotterdam geannexeerd. En na 1939 zijn er geen adresboeken meer uitgekomen. In het Gemeentearchief bestaan wel klappers op straatnaam, maar daar staan alleen de ingeschreven bewoners in en niet de bedrijven. Bovendien zijn de klappers na 1950 vanwege de privacy niet toegankelijk (evenmin als de geboorte-inschrijvingen die minder dan 100 jaar geleden plaatsvonden). Wel hebben wij alvast het (digitale) telefoonboek (TB) uit 1915 doorgenomen en verwerkt. Overigens staan zelfs in genoemde adresboeken niet alle bewoners opgenomen: in ieder geval niet degenen die hun huur kortlopend per week betaalden. Daardoor kan het voorkomen dat iemand het ene jaar wel, het daaropvolgende jaar niet en het dááropvolgende jaar weer wél in het adresboek staat.
NB: in de formele schrijfwijze van straatnamen c.a. worden geen cijfers gebruikt en worden additieven als 'haven' en 'hoofd' nooit los geschreven. (Dat hieronder desondanks een ingang op cijfer wordt geboden, is vanwege het gebruiksgemak). Afkortingen als zuidzijde vinden plaats met punten, dus niet Zz maar Z.z. Omdat hier in de praktijk nogal eens van afgeweken wordt, is dat dus best een aandachtspunt, al helemaal omdat ook in formele stukken veelvuldig tegen de zelf verordonneerde regel wordt gezondigd. Verder hebben wij hier voor het gebruiksgemak twee afwijkingen van de 'oude' spelling ingevoerd:
in oude namen zijn de dubbele 'e' (zoals in Breede), de dubbele 'o' (zoals in Hooge), de 'ch' (zals in Katendrechtsche) en de mannelijke 'n' (zoals in Katendrechtschen) weggelaten;
in de sortering wordt vanwege een spatie tussen twee woorden in dezelfde naam deze naam niet hoger gezet (zodat bijvoorbeeld Katendrechtse Lagedijk volgt op Katendrechtselaan).
Tot 1811 was Katendrecht zelfstandig. Daarna tot 1816 met Charlois samengevoegd. Vervolgens tot 1874 opnieuw zelfstandig. Daarna weer met Charlois samengevoegd. En in 1895 werden zowel Charlois als Katendrecht bij Rotterdam gevoegd. Vanaf dát jaar staat Katendrecht als onderdeel van wijk 25 opgenomen in het adresboek (AB): "Wijk 25 is begrensd door eene lijn loopende uit het bovenste snijpunt der assen van de Maas en van de Koningshaven, door het midden der Maas tot aan de IJsselmondsche grens, van daar die grens en de Charloische volgende tot in het midden der Maas tegenover het haventje van Charlois, dat midden volgende tot het benedenste snijpunt der assen van de Maas en de Koningshaven en van daar langs de aslijn der Koningshaven tot het punt van begin". Helaas ontbreken in dit adresboek uitgerekend twee pagina's die op Katendrecht betrekking hebben. Die zijn dus 'gerepareerd' met informatie uit het adresboek 1896 (zodat het soms dus niet geheel zeker is dat de informatie over 1895 correct is; maar veel zal het niet verschillen).
De in 1895/1896 opgenomen straatnamen waren: Hilledijk (O.z.) even genummerd Katendrechtschendijk (N.z.) oneven genummerd Katendrechtschekade (N.z.) zowel even als oneven Katendrechtschekade (Z.z.) even genummerd Katendrechtschen Veerdam (O.z.) ongenummerd Katendrechtschen Veerdam (W.z.) ongenummerd Paralelweg (W.z.) oneven genummerd Rijnhaven (O.z.) zowel even als oneven Rijnhaven (Z.z.) even genummerd Sumatraweg (W.z.) oneven genummerd Sumatraweg (O.z.) zowel even als oneven.
Desondanks waren er natuurlijk méér straten die (geheel of gedeeeltelijk) op Katendrecht betrekking hadden, maar die op dat moment niet meer bestonden of die binnen een andere wijk van Rotterdam lagen. Dit zijn dus de namen van de straten die zich op het schiereiland Katendrecht bevonden.
In de hiervóór opgenomen blauwe lijst staan álle straatnamen c.a. waarvan wij aannemen dat deze op enigerlei moment met Katendrecht verbonden waren, dus niet alleen aan het schiereiland, maar ook aan het 'oude' Katendrecht en het Katendrecht dat onderdeel was van de gemeente Charlois, voor zover wij een relatie kennen of vermoeden met het huidige schiereiland. Dit alles wil echter (nog) niet zeggen dat al deze namen ook daadwerkelijk met Katendrecht te maken hebben of hadden. Van sommige straatnamen is de informatie nogal warrig en is er zelfs sprake van elkaar tegensprekende informatie. Vandaar dat veel tijd gestopt is in het verzamelen van oude kaarten en plattegronden, op grond waarvan relevant basismateriaal geconstrueerd zou moeten kunnen worden.
over straatnamen en huisnummers
Voor wie het interesseert, nog dit. Pas in 1796 heeft Napoleon verordonneert dat alle opstal een straatnaam en een huisnummer moest hebben. Dit besluit geldt in Nederland nog steeds, ook al is dat besluit ondertussen natuurlijk in een 'eigen' wet vastgelegd: de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen; deze wet werd op 1 juli 2009 van kracht.
Vóór die tijd waren (in Nederland) huisnummers dus een zeldzaamheid. Straatnamen kwamen wél voor, maar deze onstonden veelal in de volksmond - bijvoorbeeld de straatweg naar Dordrecht werd de Dordtschestraatweg, of de dijk langs het water in de polder de Hille werd Hilledijk (en die dijk kon dan vervolgens nog lang, breed, groen, of wat dies meer genoemd worden, om zo de diverse dijksegmenten van elkaar te kunnen onderscheiden). En ook dan kon naast de min of meer officiële / gangbare naam weer een bijnaam onstaan, zoals bijvoorbeeld het Centepad als bijnaam van de Sumatraweg. Bovendien wilden die straatnamen nog wel eens wijzigen, door welke ooorzaak (zoals spraakgebruik, annexatie, gebiedsplanning) ook. Een mooi voorbeeld op Katendrecht is het vestigingsadres van kinderopvang 't Bootje: achtereenvolgens de Basaltstraat, de Staalstraat en nu de Tweede Katendrechtsehaven ... maar in al die tijd is het kinderdagverblijf níet verplaatst!
Dat hield dus in dat de locatie van een perceel of een opstal omschreven werd. Zo mogelijk met een duiding van een straatnaam, maar veelal iets als 'achter de strekdam' of 'bij de Veerhaven' of 'tegenover het land van ...'. Zelfs de hier en daar al vóór 1796 bestaande perceelnummers werden nog niet echt gebruikt. Maar ook ná 1796 hield nog lang niet iedereen zich eraan. Probeer maar eens de huisnummers van Katendrechtse buitenverblijven als Buitenzorg, Lommeroord, Lommerrijk of Ons Genoegen te vinden ...
Maar ook ná 1796 was er met straatnamen nog voldoende onduidelijkheid. Want bewones hadden het recht om zelf de naam van hun straat te kiezen. Dat leidde tot grote diversiteit en zeker niet tot eigerlei samenhang tussen de diverse namen. Met ingang van 1896 heeft de gemeente Rotterdam de straatnaamgeving in eigen hand genomen.
Over huisnummers is ook het nodigde te melden. Gebruikelijk is dat in straten de nummering aan de ene kant even en aan de andere kant oneven is. Dat wordt ook geadviseerd bij straten waarbij slechts aan één kant gebouwd wordt (en dat is keurig uitgekomen bij de Delistraat - waarbij wij ons echter dienen te realiseren dat het oorspronkelijk de bedoeling was dat daar geen plein kwam, maar dat op de plek van het huidige plein eveneens een woonblok met winkels zou zijn gebouwd). Vanwege de afmetingen van panden komt het zelden voor dat de even en oneven nummers precies op elkaar volgend tegenover elkaar liggen.
Als er een combinatie van winkels en woningen is, dan wil de nummering nog wel eens afwijkend zijn en dat al helemaal als er ook nog letters aan het huisnummer worden toegevoegd. Zodat het niet wil zeggen dat de toevoeging A altijd op de begane grond en/of een winkel duidt. Een mooi voorbeeld is de Delistraat. Zo is Deli Bird Thai Kitchen gevestigd op de nummers 44-A en 46-C, terwijl beide ruimten van dit etablissement toch echt naast elkaar op de begane grond zijn gesitueerd ...
Dan wil er nog wel eens hernummerd worden, waardoor het inzicht in het gebruik van een pand door de jaren heen opeens verdwenen is. Een voorbeeld op Katendrecht is de Katendrechtsestraat, waar vanwege de stadsvernieuwing panden werden afgebroken en weer opgebouwd en de oorspronkelijke nummering lang niet overal meer klopte. En soms loopt de nummering niet (meer) door, bijvoorbeeld in de Tolhuisstraat, waar destijds bij de hernummering rekening is gehouden met niet gerealiseerde sloop en nieuwbouw. Dan hebben we het nog niet eens over appartementengebouwen, waarbinnen de nummering soms doorlopend oneven en even is (zoals bijvoorbeeld aan de Kabelhof) maar niet altijd (zoals bijvoorbeeld aan de Maashavenstraat).